SAMPRAPTI GHATAK
dosa-pitta
dusya-rakt
adisdhan-yakrat,piliha
srotas-raktavah
ROGAMARG
1.Urdhvamarga(nasaakshikardaasya)
2.Adhomarga(medayonigudairadhah)
3.Romakupaisch samastaih
PURVA RUPA
sandanam sheetkamitvam kandhdhumaaynam vamih.
Lohganthisch niswaso...
BHEDA
1.Vatika
2.Petika
3.Kaphaja
4.Sannipataja
5.Dhandaja
Raktasravan ke marga ke adhar par
1.Urdhwaga-kaphasansrast
2.Adhoga-vatasansrast
3.Sarvaga-vata-kaphasansrast
LAKSHAN
sandresapandu sneham pichhalam cha kaphanvitam.
Swavavarnam saphenam cha tanu ruksam cha vatikam.
Raktapittam kasayaabham krasnam gomutrasannibham.
Mechakaagaardhumaabhamanjanaabham cha paitikam.
SAADHYAASAADHYATA
urdhwaga-pk-sadhya-virechana-kasaya,tikta ras(ausadhaadhikya)-sadhya
adhoga-pv-vaman-keval madhur ras(alpaosadhatvam)-yapya
ubhayaga-vpk-virudhopkram sthiti hone se vaman,virechan dono nisidh.-upkram-asadhya
CHIKITSASUTRA
1.Twarit stambhan-sabal rogi me nisidha
durbal rogi me hitkar.
2.Sabhal rogi me hitkar
3.Durbal rogi me nisith
-raktasrava ki aaranbha me upechha.
Langhan-ama ke paka ke lye-urdhvaga (k ka anubandh) ya tarpan(yavagu/sattu)-adhoga me (v anubandh)
urdhaga me langhan karane ke paschat tarpan ka prayoga kya jata he.
Adhog me pahle peya ka prayog kya jata he.
Laja tarpan-urdhvagag-dhana ke lave ka churna+gograta+madhu.
Pathya -chaval,arhar,parval,karela.
.Sanshodhan-urdhvaga-tarpana
Adhaga-yavagu
vayu balban hone par yavagu nahi dete he, mans ras dete he.
Sanshamani krya- jo sanshodhan yogya nahi hai. Yatha krash,garbhadi, baalak.
Atruskaadi kwath
ushiraadi churna
shatavary chhir-mutramargagata rakta pitta me
gudamargagata raktapitta-vat varoh aur vat shung ke kalk se paka hua dhudh.
Nasagata raktapitta-dusta rakta nikal jane par adusa ke swaras ka avpeedak nasya.
Durva,angur,eikh,anar ki kali ka ras tatha godugdh ka alag alag nasya dene se raktapitta band ho jata he.