NIDANA
vyayaamamlam lavadaani madham mradam divaswapnamteev teeksham.
SAMPRAPTI GHATAK
dosa-pitta pradhan tridosaja
dusya-A-susruta-keval rakta
B-rakta twacha mans-charak
adisdhan-sarva saseer gata twacha
srotas-rasvah,raktavah
PURVA RUPA
twaksfotanam sdhivangaatrasaadao mradabhakshadam prekshadkutashothah.
Vindamutrapeetatwamathavipako bhavisytastsy purahsaradi.
(susrut)
hradspandanam roaksyam swedaabhavah sramastatha.
(charak)
SAMANYARUPA
BHEDA
charak
1.Vataja
2.Pittaja
3.Kaphaja
4.Sannipataja
5.Mradabhakshanjanya
susruta
1.Vataja
2.Pittaja
3.Kaphaja
4.Sannipataja
VATAJA PANDU KE LAKSHANA
twagmutranayanaadinam rukshakrasnaarudaabhataah.
Vaatpaandvaamaye todakampanaanaahbhramaadayah.
PITTAJA PANDU KE LAKSHAN
peetamutrashakrannetro dahatrasnajwaraanvitah.
Bhinnavikatoatipeetabhah pittpandvaamayo narah.
KHAPHAJA PANDU KE LAKSHAN
kaphapraseksyathutandraalasyaatigoaraveh.
Pandu rogi kaphachchhuklaistvagmutranayanaananeh.
SANNIPATAJA PANDU KE LAKSHAN
jwaraarochakahrallasachchhardi trasnaklamaanvitah.
Pandurogi tribhirdosaistyaajyah chheedo hatendryah.
MRATTIKAA BHAKSHAN JANYA PANDU
shunaachhikutagandabhruh shuunpaannaabhimehnah.
Kramikosdhoatisaaryeta malam saasrakkakaphanvitam.
PANDU ROGA KE ASADHYA LAKSHAN
1.Chirotpannta(cronicity)
2.Kharibhutataa(tissue damage)
3.Sotha
4.Peetani pashyati(yellow vison)
5.Vadhalp vit(constipation)
6.Sanharit sakal atisaar
7.Dainy(exhausted and weak)
8.Atiswetatva
9.Chhardi
10.Murchha,trasna
CHIKITSA
vataja pandu - sneh pradhan ausadhi
pittaja pandu-tikt ras, sheetal virya
khaphaja pandu-katu tikt ras usna virya
sannipataja-misrit chikitsa
mratakabhakshanjanya pandu-nagkesar,mulaidhi,peepar,yavchhar,durva kalka se 4 guna go grata+sama bhag go dugdh