PANDU

NIDANA

vyayaamamlam lavadaani madham mradam divaswapnamteev teeksham.

SAMPRAPTI GHATAK

dosa-pitta pradhan tridosaja

dusya-A-susruta-keval rakta

B-rakta twacha mans-charak

adisdhan-sarva saseer gata twacha

srotas-rasvah,raktavah

PURVA RUPA

twaksfotanam sdhivangaatrasaadao mradabhakshadam prekshadkutashothah.

Vindamutrapeetatwamathavipako bhavisytastsy purahsaradi.
(susrut)

hradspandanam roaksyam swedaabhavah sramastatha.
(charak)

SAMANYARUPA

BHEDA

charak

1.Vataja

2.Pittaja

3.Kaphaja

4.Sannipataja

5.Mradabhakshanjanya

susruta

1.Vataja

2.Pittaja

3.Kaphaja

4.Sannipataja

VATAJA PANDU KE LAKSHANA

twagmutranayanaadinam rukshakrasnaarudaabhataah.
Vaatpaandvaamaye todakampanaanaahbhramaadayah.

PITTAJA PANDU KE LAKSHAN

peetamutrashakrannetro dahatrasnajwaraanvitah.
Bhinnavikatoatipeetabhah pittpandvaamayo narah.

KHAPHAJA PANDU KE LAKSHAN

kaphapraseksyathutandraalasyaatigoaraveh.
Pandu rogi kaphachchhuklaistvagmutranayanaananeh.

SANNIPATAJA PANDU KE LAKSHAN

jwaraarochakahrallasachchhardi trasnaklamaanvitah.
Pandurogi tribhirdosaistyaajyah chheedo hatendryah.

MRATTIKAA BHAKSHAN JANYA PANDU

shunaachhikutagandabhruh shuunpaannaabhimehnah.
Kramikosdhoatisaaryeta malam saasrakkakaphanvitam.
PANDU ROGA KE ASADHYA LAKSHAN

1.Chirotpannta(cronicity)

2.Kharibhutataa(tissue damage)

3.Sotha

4.Peetani pashyati(yellow vison)

5.Vadhalp vit(constipation)

6.Sanharit sakal atisaar

7.Dainy(exhausted and weak)

8.Atiswetatva

9.Chhardi

10.Murchha,trasna

CHIKITSA

vataja pandu - sneh pradhan ausadhi

pittaja pandu-tikt ras, sheetal virya

khaphaja pandu-katu tikt ras usna virya

sannipataja-misrit chikitsa

mratakabhakshanjanya pandu-nagkesar,mulaidhi,peepar,yavchhar,durva kalka se 4 guna go grata+sama bhag go dugdh