KUSDHA ROGA(skin disease)

NIDANA

keshada romvidhvansa lomdvipa udumbarah.
Sat te kusdhaikakarmaada sahsaursamantarah.

SAMPRAPTI GHATAK

Dosa-tridosaja

upsarga-raktaja krami

adisdhan-bahairogamarga

KUTHA BHEDA

(A) MAHAKUSTHA
charak susruta dosa
Kapal kapal v

Audumbar aud. P

mandal mandal k

risjhiha risjiha vp

pundrik pundrik kp

sidhm dadru kv

kakdak kakdak vpk

B.Chhudrakustha

ekakusuth sthulaaruk

charmkusth kitibh

kitibh mahakusth

vipadika ekakusth

alsak visarp

dadru parisarp

charmdal charmdal

paamaa paamaa

visphotak visphotak

shataru rakasaa

vicharchika vicharchik

PURVA RUPA

atishlaksankharspasvedasvedvivadataah.
Dah kandustwachi svapastodah kodonntirbhrama.
Bradanaamdhikam shulam shigrotpattischirsthirtih.
Rudaanaampi rukshtvam nimittealpeatikopnam.
Romharsoasrajah kaasdyam kusdhalakshadamgrajam.

KAPAL KUSTH

krisnarudkapalaabham ydruchham parusam tanu.
Kaapaalam todabahulam...

AUDUMBAR

dahakanduruaaragaparitam lomapinjaram.
Udumbarphalabhasam kusthmaudumbaram...

MANDALA

svetam raktam styaanam snigdhmutsannmandalam.
Krachchhmanyonsansaktam...

RISHJHIHA

karkasham raktaparyantamatah shyaavam savedanam.
Yadrasyjihasansathanmrasyjiham...

PUNDARIK

sasvetam raktaparyantam pundrikdalopamam.
Sotsetham cha sadaham...

SIDHM
swetam taamramam tanu cha yadrajo ghrastam vimunchati.
Alaabupuspa vardam...

KAKADAK

yat kakdantikavarnampakam teevravednam.

CHHUDRA KUSTHA

asvedanam mahavaastu yanmatsyashakalopmam.

Tadekakustham charmaakhyam bahlam hasticharmvata.

Shyaavam kidkharsparsham parusam kitibham smratam.

Vaipadikam padipadsphutnam teebrabedanam.

Kandumadibh saraagaisch gandairlasakam chitam.

Sakanduragapidakam dadrumandalamudgatam.

Raktam sakandu sasphotam sarugdalati chaapi yati.

Tachcharmadalamaakhyaatam sansparsaasahmunchyate.

Pama svetarudshyaavaah kandulaah pidka bhrasham.

Sphotah svetarudaabhaso visphotah syustanutvachah.

Raktam shyaavam sadaahaarti shataaru syaadbahubradam.

Sakanduh pidka shyaavaa bahusraavaa vicharchikaa.


KUSTHA BHEDON ME DOSAPRATYNEEK LAKSHAN

roksyam shosasyatodah shulam sankochanam tathaayaamah.

Paarusyam kharabhavo harsah shyaavaarudatvam cha.

Kusdhek vaatlingam,daho ragah parisravah paakah.

Visro gandhah kledastathaangpatanam cha pittakratam.

Svaityam shaityam kanduh sthairyam chotsedhgoaravsnehaah.

Kusthesu tu kaphlingam jantubhirbhibhakshadam kledah.


KUSTHA KA UTTAROTTAR DHATUON ME ANUPRAVESH

TVACHA

twaksthe vaivanrymangesu kusthe roksyam cha jaayte.

Twaksvaapo romharsasch svedasyaatipravartanam.

RAKTA

kanduurvipuykaschaiva kusthe soditasansrite.

MANSA

bahulyam vaktrashosasch kaarkshyam pidkodgamah.

Todah sphotah sthirtvam cha kusthe maansaasrite.

MEDA

koanyam gatichhayoangaanaan sambhedah chhatasarpdam.

ASTHIMAJJA

naasaabhangoaksiragasch chhatesu kramisamabhavah.

Swaropghatascha...

SUKRA

dampatyoh kusthbahulyaadadustshoditshukryoh.


SADHYATAASADHYATA

SADHYA

twakastha.
Raktastha
masastha
vatakaphaadhika

YAPYA

medasya
dwandaja

ASADHYA

majjastha
asthistha


CHIKITSASUTRA

vata pradhanta vale kustha me gratapana.

Kapha....Vaman

pitta.....Raktamoksan,virechana

sanshodhan-vaman,virechan,nasya,raktmoksan,snehpaan.

Vamanarth-indrajao,madanphal,muledhi,parvalpatra,neempatra.

Virechanaartha-trivrataa,danti,triphala.

Vata pradhan me virechan,niruhvasti,anuvasan vasti.

Raktamoksan-sthira kadhina mandala.

Chhara prayoga-jab sparsendryan nasta ho gaye ho.

YOGA

patolaadi kwatha

mustaadi churna

swarnmaakchhik

shilajatu

anwala saar gandhak

madhvaasav

chitrakaadi lepa-mandal kustha
trapvaadi lepa-mandal kustha

kusthaadi lepa.

KUSTHANASAK 4 LEPA

1.SIRASA KI CHHAL KA KALKA

2.KAPASA KE PHOOLA KA KALKA

3.AMALTAS KE PATRA KA KALKA

4.KALI MAKOY KE PATRA KA KALKA

kanak chhiri taila,svetkar veeraadha taila,kusthaadi taila.

SIDHMA LEPA

kudh,tejpatra,marich,mainsil,kaasis,ka samahag ka churna ko sarson ke tail me phetkar 7 din tak taamra ke paatra me rakha rahne de. Yeh 7 din me sidhmnashamak tatha 1 maha me svitranashak ho jata he.

Mahatiktak ghrata

mahakhadir ghrata
(khadir-rakta vikar nashak,vaay vidanga-krami nashak)



SWETAKUSTHA

18 prakar ke kustho ke tirikta.

Krachhasadhya

asankramak

CHIKITSA-vaman,virechan ke baad punah kadhgular ke ras ko guda ke sath dekar virechan kare.

Khadir ke jala ka paan.

Manahshilaahaadi lepa.

KILASA(tridosaja)-daarud, chaarud,svitra


KRACHHASAADHYATA KRAMA

RAKTA (raktaasrita)-taamra(mansaasrita)-sveta varna(lasika/medasrita)

kilas tvacha ka roga he parantu antahpravista hone par kewal 3 rakta,mans,meda ko dusita karta he

ASADHYATA

1 varsa se adhika ka ho.

2.Mandala vahut sate ho.

3.Roma rakta varna ke ho.